پهڕاو
وێبڵاگی
|
لاپهڕهکان
ئهلبۆمی وێنهکان
وێبڵاگی دۆستان
|
كومةلناسي ئةدةبيات بهشی 1 «خولقاندني هونةري»خولقاندنو و بةرهةم هثنان شاذگي ناوندةني ژياني مرؤفه، بةبث هةوص و خولقاندن سةر كةوتني مروض له قؤناغي جةنگي مانةوةدا نة گونجاوه. بةرهةم هثنان كارثكي كؤمةلآيةتيه كه به لثبذان و هةوص و كؤششي هةموان دةگاته ئةنجام. له كؤمةصگاي سةرةتايي هاوساز دا هةموان له هةمو قوناغةكاني بةرهةم هثناندا هاوكاري و هةرةوةزي دةكةن. بةلآم له كؤمةصگاي ناسازگاري پثشكةوتوودا لايةني بيري كار و بةرهةم له لايةني عةمةلي و كؤششي ئةوجيا دةبثتةوه. ذا له عةمةل، زانين له توانايي و ناسين له دةست تثوةردان و گؤذان دوور دةكةونةوه. هةر يةك لةم دوولايةنة دةكةوثته ئةستوي چينث له چينةكاني كؤمةصگا، لةگةل گةشة و نةشة كردني توانايي و پسپؤذي داو دابةش بووني كار و جيا بونةوةي توثژكؤمةلآيةتيةكان كرده هزريكان له يةك زياتر جيادةبنةوه و هةرچي زؤتر دابةش دةبن به كؤمةلثك كاري بچووك بچووكةوه له ئاكامي دابةش بووني جوولآنةوه هزرييه بةرهةم هثنةكاندا(جادووي سةرةتايي) زانست و هونةرو ياسا كؤمةلآيةتيةكان له دايك دةبن. بو ئةوةي بتوانين ذةوةندي هونةر به وردي شيبكةينةوه له كؤمةصگاي ناهاوسازي پثشكةوتوودا ئةبث شوثنة پثي خولقاندني هونةري بدؤزينةوه و به جيا كردنةوةي سنوورةكان و دياري كردني روون و ئاشكراي ئةو له هةمو هةوصه كؤمةلآيةتيةكاني ديكه بگةينة پثناسةي. بؤئةم مةبةسته ئاماژة كردن بؤ رةوانناسي مرؤض و روانگةي هونةر و زانستي پثويسته. هةروةكوو دياره ئةتوانين رةوان و روانگةي هونةري زانا و هونةرمةند له چوار چثوةي رةوان ناسيدا وا دارثژين. مرؤض كه بةشثكي بوونةوةري بثسنوورة. وةك هةر بةشثكي ديكةي بوونةوهر گرث دراوي بةشةكاني ديكةية و له گةصياندا له پةيوةنديداية. ئةگةر بوونةوةري بث مرؤض به سروشت دانثين ئةتوانين بصثن كه مرؤض و سروشت يةكثتي و هاوسازييان هةية و هةموو كات وةك هاوكثشةيثكي بةرامبةر كاريگةرييان لةسةر يةكتري هةبوو و هةية. به واتايثكي ديكه له رةوةندي ژياني هةرمرؤفثكدا گةلثك پةيوةندي دژوار و سةخت له نثوان ئةوو شوثنگة و خةصكاني تردا دروست دةبثت. ئةم كؤمةصة پةيوةندية كه تاك به سروشت و كؤمةصةي مرؤفةكانةوة دةبةستثتوه. هةر ئةوةية كه پث دةصثن(ژياني زةيني) ئؤر گانيسم واته بةدةني مرؤض لة سرةتاو كؤمةصثك كه رةسةي ساكار و سادةيي هةية كه تةنيا ئةتوانث له جوولآنةوة غةريزيةكاندا سةر هةصبدات. جوولآنةوةي غةريزي دووپات كردنةوةي سادةي ئةو عادتانةية له گةص ئةوةيدا كه بةرامبةر گؤذانكاري ژيان مرؤض راوةستاوة يةك جؤر دةنوثنن ديسانةوه به هؤي رووبةروو بوونةوةي جةستة و شوثنگة دةبثته هوث گؤذاني هةردووكيان. شوثنگة به هوث كاري مرؤفةوة دةگؤذث و مرؤض له كار تثكردني شوثنگة كؤمةصثك دؤخي تازه به خؤيةوه دةگرث و فثردةبث. مةبةستةكان يا پثداويستةكاني شوثنگة هةركات به هوث ئيرسيه كانةوه دابين نةكرثن ئارامي غةريزة تثك دةچث و دةشثوث و به ناچار جةستةي مرؤض دةكةوثتة جوولآنةوة و كؤشش كه ئةم جوولآنةوه و كؤششه جوولآنةوةي غةريزي نييه. له ئاكامي ئةم جووصةيةدا پةيوةندي نوث له نثوان شوثنگه وئةودا دروست دةبثت. هةست يا ناسينوه يا دانايي مرؤض بةهةرمي ئةم پةيوةنديه تازانةيةو مرؤض له قؤناغي غةريزةدا دانانييةو سروشت دووره له دةست تثوةراني شعووري مرؤفةوه. بةلآم له روو به روو بووونةوةي دووشتي نةزان، زانايي يا ناسين له دايك دةبثت. به شثوةيثكي گشتي جةسته له مةيداني كار و ئازموندا له گةص سروشت روو به روو دةبثتةو. بةس كةوا بوو سروشت واته دنةدةرةكان له سةر بةدةن كاردانةوةيان دةبث و راسته و خؤ جووصه غةريزييةكان دةبزوثنن. ئةگةر ئةم دنةدةرانه به رادةيك كاري گةر بن كه بتوانن گؤذانكاري يا وةستان يا دابذين له جوولآنةوه غةريزييةكاندا دروست بكةن به ناچار بةدةن دةكةوثته كؤمةصثك جوولآنةوةي تازه كه هةست يا ناسينوه يا زانستي لث بةدةست دثنث. هةربةم پثيه دةسةلآتي مرؤض به سةر سروشتدا زؤرتر دةبثت و زاص دةبثت وه هاوكات لةگةص ئةم دةسةصات و زاص بوونداكه رةسة و ئامذاز سازي مرؤض گةشة دةكات و پثش دةكةوي. هةر لةم پةيوةندييةدا روونه كه هةر چي ئامذازةكان و كةرةسةكاني مرؤض گةشة بكات و كاراتر بثت پثداويستيةكاني مرؤض خؤشةويست ترانه دةذواثته دروست كراوةكاني دةستي خؤي و كةرةسةكاني. رؤژ له دواي رؤژ نرخثكي گرنگتريان ئةداتث و هةوص ئةدات كه پثشكةوتوو تريان بكات و به هؤ يانةوه ژياني خؤي خؤشتر و ئاسانتر بكات لثرةدا بةناچاري ئةسصي كةس له بارودؤخ و هةل و مةرجثكي گونجاو و هةصكةوتوودا دةس دةگرن بةسةر كةرةسة و ئامذازةكانداو تايبةتيان دةكةن به خؤيان.بؤ سوودي تايبةتي خؤيان بةكاري دثن. كؤمةصثك كةسيتر بة هؤي نةبوونيكةرةسةو پثويستةوه ناچار دةكةونه خزمةتي ئةو كؤمةصه كةسةو كاريان بؤدةكةن. لةم هةل و مةرجةدا بةرهةمي كؤمةلآيةتي بةرادةيه كه تاقمث دةتوانن بثهيچ هةوصدانثكي عةمةلي بژين. هةروها ئةنداماني كؤمةص له دووهثصي دژ به يةكدا كؤمينةثيكيتان و پؤ جياواز و سةر تةص، ئةم جياوارييه كؤمةلآيةتيه له ماوةي(25000) و(35000) ساص پثشله دايك بووني مةسثح له سةراسةري بةينةن نةرةين و مسرو باكووي ذؤژ ئاواي هندووستان سةري هةصداوه. نةزةين و مسرو باكووي گةشة كردني ژياني-سةي دووره له هاوسازي و تثكي دةشكثنث له-سةرةتاي ژياني شارنشينيدا يةكثتي ژياني جادويي سةرةتايي له ناو دةچثت و لآيةني سةخت و ناذحةت و گران راستةو خؤدةكةؤيته سةرشاني زؤربةي كؤمةص و لآيةني بيري و فكري و جادووي دةكةوثته دةستي كةمينةثيكي كةمي كؤمةصگا جادووش به هؤي بةر بلآوبوونةوةي كارو پسپؤذي و دابةش بووني كار و دةسته بةندي، رؤژ له دواي رؤژي كؤمةلـيةتي دابةش دةبثت به كؤمةصثك جوولـنةوةي جياوازةوه كةوا بوو هونةر و زانست و لقةكاني له گؤذاني جادووي سةرةتاييةوه له دايك دةبثت و سةرهةصئةدات. لايةني چاك و لةباري له لايةني خراپ و دزيؤي جيا دةبثتةوه. لايةني خراپي ئةو واته خةياص بافي وةك كؤنةپةرةستي و خةرافات گةشة دةكات و درثژي دةبثت و لايةني چاك واته كار كردني عةمةلي خةياص له واقيع دةبثتةوه هؤي دةست خسته ناو سروشت له لايةن مرؤفةوه. دةست بردن بؤ دنياي دةرةوه دةبثته هؤي ئاماده كردني زةمينةي زانست و هونةر. مرؤض فثر دةبثت بؤ ئةوةي بتوانث دةست بةسةر واقيعدا بگرثت ئةبث پةيوةندييةكاني بناسث. واته(علم) فثر دةبث بؤ ئةم كارةش دةبث خؤي ئاماده بكات واته هونةر فثر دةبثت له زانستي كؤمةص ناسيدا هةر دوو بةشي زؤرينةوه كةمايةتي كؤمةصگا به چين ناودةبذين. چين بريتيية له بةرهةمي كؤمةلآيةتيدا شوثنثكي هاوبةشيان هةية و له ساماني كؤمةلآيةتي بةشثكي دياري كراو دةگرن و دةبةن. يةكثك لةم چينانه برييتيه له هةمو ئةو كؤمةلآنةي كه كاره عةمةلةية سهخت و قورس و پر له زةخمةت و چاك و خولقثنةرةكان دةكةن و ئةنجامي ئةدةن و ئةو چينةكةيتر بريتييه له هةموو ئةو كؤذ و دةسته و تاقم و كةسانة كه پةيوندييه كؤمةلآيةكان و كار و باري ئةزةري و سةر كردايةتي و چةوسانةوه، به هةموو جؤرةكاني ئةنجام ئةدةن. به واتايةكي ديكه چينث لآيةني عةمةلي و عةيني كار دةكات و پاي له سةر دادةگذي و چينةكةي ديكه لآيةني بيري و زةيني كار دةكاته بةشي سةرةكي. له گةل ردوست بوون و سةرهةصداني چينه كؤمةلآيةتية كاندا پةرثشاني و جيابوونةوه و دژايتي له ژيان و كاري مرؤض داخؤي نواندو سةري هةصدا. پةيوةندي عةمةل و راشل دةبثت و له نثوان تاك و كؤمةصدا ناسازي خؤي دةرةخات. بةشثوةثيك كه ئيتر هيچ كةس نموونةي كؤمةصگانييه. بةصكوو هةر كةس به پث سنوورسازي چينايةتي سةربه يةكث له چينةكان دةبثت. |
|
, 01:27
,
2007/7/17
|
بۆچوون
|
|
دواتر | پهڕه 5 له 5
| پێشوو
|
| |